OBSADY I ŻYWIENIE

Obsady zależą od takich elementów jak: rodzaj gleb, ukształtowanie terenu, warunki klimatyczne (opady), wydajność i wartość runi pastwiskowej, nawożenie, sposób wypasu, ilość kwater itp. Im korzystniejszy układ tych elementów, tym intensywniejsza może być produkcja, wyższe obsady, pozostałe wskaźniki hodowlane (% wycieleń, upadków itp.) a tym samym efektywność całej fermy. Obsadę określa się zazwyczaj liczbą łań z bieżącym przychówkiem na 1 ha pastwiska. To odpowiada jednemu dojrzałemu bykowi.

Obsada jeleni wynosić może od 3 szt./ha na słabszych i mało intensywnie użytkowanych pastwiskach do 6 - 10 szt./ha w optymalnych warunkach. Daniele, ze względu na połowę mniejszą masę ciała, odpowiednio od 6 szt./ha do 12 - 20 szt./ha. Według obecnie obowiązujących przepisów, obsada na fermie nie powinna przekraczać 15 szt. danieli lub 7 szt. jeleni na 1 ha. Procent wycieleń może dochodzić do 100% dopuszczonych do krycia łań, w praktyce osiągalne są wyniki rzędu do 90% u jeleni a nawet 95% w przypadku danieli. Wymaga to jednak perfekcyjnej organizacji i prowadzenia fermy. W dobrych warunkach śmiertelność cieląt do wieku 1 roku nie powinna przekraczać 5%. W ustabilizowanym cyklu stosuje się remont stada na poziomie 7 - 10% stanu łań rocznie, rotację byków co 2 - 4 lata. Stosunek byki:łanie - w produkcji mięsnej średnio jak 1:30-50.

W ciągu sezonu jeleniowate wspaniale wykorzystują pastwisko, które (dobrej jakości) w zupełności im wystarcza, uzupełniane tylko odpowiednimi lizawkami z mikro- i makro- elementami. Zasadą jest wypas na młodej, niskiej trawie (do 10 cm), co wymusza częstą rotację na kwaterach w celu utrzymania optymalnej presji spasania.

W zimie podstawowe pasze to sianokiszonka (w belach foliowych, w rękawach foliowych lub silosach - co nie wymaga magazynów i paśników) lub dobrej jakości siano zadawane do woli, plus odpowiednio racjonowana pasza treściwa (najczęściej całe ziarna owsa, jęczmienia, kukurydzy, z ewentualnym dodatkiem białkowym oraz witaminowo - mineralnym). Są to pasze najtańsze i w zupełności wystarczające. Można też skarmiać buraki pastewne i półcukrowe, marchew, kapustę, ziemniaki, jabłka, kiszonkę z kukurydzy itp. Zasadą obowiązującą w żywieniu jeleniowatych, podobnie jak innych przeżuwaczy jest unikanie raptownych zmian rodzaju i ilości pasz, a szczególnie pasz treściwych.

W żywieniu jeleniowatych trzeba pamiętać o ich ścisłej sezonowości - apetyt, metabolizm i potrzeby pokarmowe (oraz oczywiście cały rozród) są związane z porą roku, a zmiany w ich natężeniu powodowane są zmieniającą się długością dnia. Tak więc długi dzień (wiosna i lato) to okres wzmożonej produkcji (wzrost poroża i gromadzenie zapasów tłuszczu u byków, wzrost płodu i późniejsza laktacja u łań, przyrosty masy mięśniowej u młodzieży). Krótki dzień powoduje zmniejszenie apetytu i przestawienie się organizmu na przetrwanie zimy jak najmniejszym kosztem energetycznym. Trzeba bezwzględnie o tym pamiętać i dopasować żywienie do zmieniających się potrzeb zwierząt. Z tej ogólnej zasady wynika m.in. prosty wniosek, że zwierzęta powinny wejść w okres zimowy w jak najlepszej kondycji, gdyż ich późniejsze odkarmienie zimą może być mocno kłopotliwe (dotyczy zwłaszcza byków rozpłodowych, wyczerpanych rykowiskiem). Najczęściej stosuje się system żywienia do woli (ad libitum) sianokiszonkami lub sianem, paszę treściwą dozując odpowiednio do zmieniających się potrzeb poszczególnych grup zwierząt w czasie. Dla orientacji podajemy przykładowe średnie dawki najbardziej popularnych pasz.

Przykładowe średnie dawki zimowe kg/szt./doba:
 

 

	1.oparta na sianokiszonce*		2.oparta na sianie*
	sianokiszonka	owies	siano	owies
Jeleń byk	6	1,2	4,5	1,5
Jeleń łania	5	1,2	4	1,5
Jeleń cielak	3,5	0,8	2,5	0,9
Daniel byk	3	0,5	2,5	0,6
Daniel łania	2,5	0,5	2	0,6
Daniel cielak	1,5	0,3	1	0,4

*plus lizawki lub dodatki mineralno-witaminowe